กัญชา กัญชา เป็นยาวิเศษ (?) ตอนที่3

กัญชา กัญชา เป็นยาวิเศษ (?) ตอนที่3

กัญชา กัญชา เป็นยาวิเศษ (?) ตอนที่3

โดย หมอแผนไทย ชาคริยา หลินนส์

กัญชาเทศ
กัญชาเทศ ชื่อสามัญ Motherworth,
Siberian Motherwort, Greasy-bush,
Lion’s Tail, Honeyweed เป็นต้น[1]
กัญชาเทศ ชื่อวิทยาศาสตร์ Leonurus sibiricus L.
จัดอยู่ในวงศ์กะเพรา (LAMIACEAE
หรือ LABIATAE)[2]
สมุนไพรกัญชาเทศ มีชื่อเรียกอื่นว่า ส่าน้ำ (เลย),
กัญชาเทศ (ราชบุรี), ซ้าซา (นครพนม),
เอียะบ่อเช่า (จีนแต้จิ๋ว),
อี้หมูเฉ่า (จีนกลาง) เป็นต้น[1],[2]

หมายเหตุ :
ต้นกัญชาเทศจะมีอยู่ด้วยกัน 2 ชนิด
คือ Leonurus sibiricus L. (ใบเล็ก),
Leonuras heterophyllus Sweet (ใบใหญ่มีดอกขาว) โดยทั้งสองจะมีสรรพคุณทางยาเหมือนกัน
สามารถนำมาใช้แทนกันได้
แต่ในประเทศไทยและจีน
จะนิยมใช้ชนิดแรกมากกว่า[1]
สรรพคุณของกัญชาเทศ
ทั้งต้นและเมล็ด
มีรสหอมขมและเผ็ดเล็กน้อย เป็นยาเย็น
มีสรรพคุณเป็นยาบำรุง ช่วยบำรุงกำลัง
บำรุงหัวใจ ฟอกเลือด ช่วยขับลม
ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะเป็นเลือด
ขับประจำเดือน แก้ประจำเดือนมาไม่ปกติ
บรรเทาอาการปวดประจำเดือน
เนื่องจากหลอดเลือดของมดลูก
มีการอุดตันและเป็นสาเหตุทำให้
ปวดประจำเดือน ช่วยแก้
อาการปวดท้องหลังคลอดบุตร
ช่วยขับน้ำคาวปลาหลังการคลอดบุตร
และมีผลทำให้มดลูกเข้าอู่เร็วขึ้น
ช่วยขับน้ำเหลืองเสีย รักษาไตอักเสบในเบื้องต้น
แก้บวมน้ำ และใช้เป็นยาแก้ปวดเมื่อย
โดยส่วนมากจะนิยมใช้ใบมากกว่าราก [1],[3],[4]
ต้นกัญชาเทศ มีฤทธิ์ลดความดันโลหิต
ทำให้หลอดเลือดหดตัว ต้านการแข็งตัวของเลือด
ยับยั้งการหดเกร็งของกล้ามเนื้อ[3]
ตำรายาพื้นบ้านจะใช้ทั้งต้นที่อยู่เหนือดิน 3-4 กิ่ง
เติมน้ำ 3 ถ้วย ต้มพอให้เดือด
ใช้ดื่มครั้งละ 1 ถ้วย วันละ 3 ครั้ง
เป็นยาแก้ไข้มาลาเรีย [5]
เมล็ดกัญชาเทศ มีรสหวานและฉุน
ใช้เป็นยาลดความดันโลหิตสูง
แก้ประจำเดือนไม่ปกติ[1] ช่วยขับประจำเดือน ขับน้ำเหลืองเสีย และรักษาแผลต่าง ๆ [3]
รากและใบ ใช้เป็นยาแก้ไข้ แก้อาการปวดศีรษะ
และเป็นยาขับลม [3],[4]
ใบยอดอ่อนใช้ต้มหมูบะช่อ[2]
ส่วนการนำมาใช้ภายนอกจะใช้ใ
เป็นยารักษาพิษฝีหนองของผิวหนัง [1]

ข้อควรระวัง :
สตรีมีครรภ์ห้ามรับประทานสมุนไพรชนิดนี้[1]
โดยข้อมูลทางเภสัชวิทยาได้พูด
ถึงต้นกัญชาเทศว่า ในช่วงที่ยังไม่ออกดอก
กัญชาเทศจะมีสารในปริมาณมากกว่า
ช่วงที่ออกดอกแล้ว โดยสารที่พบในใบกัญชาเทศ
จะมีสารอัลคาลอยด์ เช่น Leonurine
ซึ่งเป็นสารที่กระตุ้นให้มดลูกบีบตัว
และมีสาร Stachydrine, Leonuridine,
Leonurinine เป็นต้น [1] ส่วนอีกข้อมูลระบุว่า
ต้นจะมีน้ำมันหอมระเหย 0.5%
มีสารอัลคาลอยด์ leonurine
มีลักษณะเป็น amorphous powder สีส้ม,
มีสาร iridoids, leonuride ฯลฯ
มี flavonoids เช่น apigenin, rutin,
quercitin และอื่น ๆ[2]
น้ำต้มของต้นกัญชาเทศ
หรือสารสกัดจากแอลกอฮอล์
เมื่อนำมาฉีดเข้าในเส้นเลือดดำ
ของกระต่ายที่นำมาทดลอง
หรือให้กระต่ายทดลองกิน
พบว่ามดลูกของกระต่ายที่อยู่ในร่างกาย
หรือนอกร่างกาย ล้วนมีการบีบตัวแรงและถี่ขึ้น
อีกทั้งยังแสดงให้เห็นว่า
น้ำต้มมีประสิทธิภาพในการบีบตัว
แรงกว่าสารที่สกัดได้จากแอลกอฮอล์
และยังพบว่าการออกฤทธิ์นั้น
คล้ายกับฮอร์โมนเพศหญิง
แต่ประสิทธิภาพจะด้อยกว่า[1]
และเมื่อใช้สารอัคคาลอยด์ที่ได้
จากต้นกัญชาเทศ นำมาฉีดเข้าเส้นเลือดดำ
ของกระต่ายที่นำมาทดลอง
พบว่ามีผลทำให้กระต่าย
มีการขับปัสสาวะถี่ขึ้น[1]
ทั้งนี้น้ำต้มหรือน้ำแช่ของต้นกัญชาเทศ
มีประสิทธิภาพฆ่าเชื้อแบคทีเรีย
ของโรคผิวหนังได้[1]

ตำรับยาสตรี [6]
สรรพคุณ : ประจำเดือนมาผิดปกติ
ก่อนมาหรือหลังมา เป็นไข้
ปวดเจ็บหลัง เวียนศีรษะ อาเจียน
แก้ตกขาว ใบหน้าเป็นฝ้าดำตกกระ
ว่านมหาเมฆ 100 กรัม
ว่านชักมดลูก 100 กรัม
โกศสอ 100 กรัม
ขมิ้นอ้อย 80 กรัม
ขมิ้นชัน 80 กรัม
ขมิ้นเครือ 80 กรัม
โกศเชียง 80 กรัม
โกศหัวบัว 80 กรัม
ผิวมะกรูด 80 กรัม
กัญชาเทศ 100 กรัม
ดอกคำฝอย 40 กรัม
รากชิงชี่ 80 กรัม

วิธีทำ บดละเอียดเป็นจุณ
รับประทานครั้งละ ½ ช้อนโต๊ะ
ก่อนเวลาอาหารเช้า-กลางวัน-เย็น-ก่อนนอน

เอกสารอ้างอิง
1.ไทยเกษตรศาสตร์. “ข้อมูลของกัญชาเทศ”. อ้างอิงใน : ศาสตราจารย์พเยาว์ เหมือนวงษ์ญาติ. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก :www.thaikasetsart.com. [18 มิ.ย. 2015].
2.หนังสือสารานุกรมสมุนไพรไทย-จีน ที่ใช้บ่อยในประเทศไทย. (วิทยา บุญวรพัฒน์). “กัญชาเทศ”. หน้า 64.
3.หน่วยบริการฐานข้อมูลสมุนไพร สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. “กัญชาเทศ”. เข้าถึงได้จาก :www.medplant.mahidol.ac.th. [18 มิ.ย. 2015].
4.หนังสือสารานุกรมสมุนไพร รวมหลักเภสัชกรรมไทย. (วุฒิ วุฒิธรรมเวช). “กัญชาเทศ”.
5.อุทยานธรรมชาติวิทยาสิรีรุกขชาติ, คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. “กัญชาเทศ”. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก :www.pharmacy.mahidol.ac.th/siri/. [18 มิ.ย. 2015].
6.หนังสือสมุนไพรไทย-จีน. “สูตรสมุนไพรสำหรับโรคต่างๆ”. หน้า 119.

17,886 total views, 42 views today